Hoe we door het anchoring effect denken dat de VVD de verkiezingen won

March 17, 2017
Reinout

“Alea iacta est”, zou Bart De Wever zeggen. Alle stemmen zijn geteld in Nederland. Een boeiende uitslag. Deze bespreken wij zeker verder in de volgende aflevering van onze podcast. Wat wel zeer duidelijk is, is dat premier Rutte als morele winnaar uit de verkiezingen komt. Hij wordt door vriend en vijand gezien als de winnaar. Is dat niet wat bizar? Tenslotte verloor hij toch 8 zetels. Opnieuw een mooi voorbeeld van de shortcuts die worden genomen in onze hersenen. Dankzij het anchoring effect hebben wij ondanks het verlies allemaal het gevoel dat de VVD de winnaar is.

De mensen die denken dat wij altijd alles rationeel beredeneren moeten dringend eens het boek lezen van Daniel Kahneman. Zijn meesterwerk ThinkingFast and Slow is een absolute aanrader. Hierin maakt hij korte metten met het idee van de rationeel calculerende mens die in zijn eigen voordeel handelt en introduceerde de menselijke psyche in de economie. Wist je trouwens dat Kahneman de enige psycholoog ooit is die een Nobelprijs voor economie won? Zo baanbrekend was zijn werk. Hij heeft het vooral over heuristieken. Dat zijn shortcuts die plaatsvinden tijdens ons denken. Eén van die heuristieken is het anchoring effect. De verkiezingsuitslag in Nederland is hier een mooi voorbeeld van. Rutte verliest 8 zetels en Wilders wint er 5. Toch ziet iedereen Wilders als de verliezer en Rutte als de winnaar.

Het anchoring effect of referentie-effect

Het referentie-effect toont aan hoe wij inschattingen maken op basis van eerder beschikbare informatie. Dat laatste wordt dan ook wel de referentie of het anker genoemd. Een simpel voorbeeld. Als ze aan jou vragen om een koelkast van 10.000 euro te kopen, dan zal je neen zeggen omdat dit wel erg duur lijkt. Als ze dan aan jou vragen of je een koelkast van 150 euro wilt kopen, dan lijkt die koelkast plots erg goedkoop. De 10.000 euro is de referentie waarop je bepaalt of iets duur is en zo lijkt 150 euro wel mee te vallen.

Opvallend is dat de referentie zelfs niet noodzakelijk relevant moet zijn. In de Nederlandse verkiezingen zien wij dit. De brexit en Amerikaanse verkiezingen hadden een anker of referentie gecreëerd dat Geert Wilders zou doorbreken. Ook al zijn de brexit en Amerikaanse verkiezingen eigenlijk niet relevant voor de Nederlandse verkiezingen, toch zorgde het voor een anker in onze hersenen. De PVV werd niet de grootste, maar groeide wel met 5 zetels. Het anker (brexit en Trump) was echter dat extreemrechts gigantisch zou winnen. Dit gebeurde niet. Op basis van het anker is Geert Wilders dus de verliezer en Mark Rutte de winnaar.

Benieuwd naar meer tips of psychologische inzichten? 

Schrijf je dan nu voor onze updates en ontvang regelmatig waardevolle tips per mail.

Ja, ik wil gratis tips!

No comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

GRATIS TIPS?
MIS GEEN TIPS!
Wil je regelmatig waardevolle tips en voorbeelden in jouw mailbox? Schrijf je dan nu in voor onze gratis updates met tips.